A’dan Z’ye Türkiye’nin tarımsal mekanizasyonu

01 Temmuz 2019 Pazartesi - 10:45
Kategori: Haber

PAYLAŞ

A’dan Z’ye Türkiye’nin tarımsal mekanizasyonu
A’dan Z’ye Türkiye’nin tarımsal mekanizasyonu

Tarımsal mekanizasyonda önemli bir pazara sahip olan Türkiye, dünya traktör ihracatında 12’inci, ekipman ihracatında ise 24’üncü sırada yer alıyor. 2017 yılında 76 bin 324 adet traktör ile 752 bin 125 adet alet-ekipmanın üretildiği Türkiye’de 2000-2017 döneminde traktör imalat sektöründe yüzde 111’lik bir büyüme yaşanırken, alet-ekipman imalatında ise aynı dönemde yüzde 103’lük bir büyüme gerçekleşti

Türkiye’de gıda ve tarım politikalarının belirlenmesi ve uygulanması kapsamında sektörlerin mevcut durumunu ve gelecek eğilimlerini belirlemek ve sektörler bazında karar vericiler için alternatif politika önerileri geliştirmek amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü koordinasyonunda 2018-2022 dönemi Tarımsal Mekanizasyon sektör politika belgesi hazırlandı. Çalışmada gıda ve tarım sektöründe önemli bir yere sahip olan, sektörün gelişmesinde ve verimliliğin arttırılmasında önem taşıyan tarımsal mekanizasyonun dünyada mevcut durumu ve dış ticareti incelendi. Türkiye ise imalat, dış ticaret durumları, devlet destekleri, uygulanan ve uygulanması gereken politikalar açısından ele alındı. Tarım ve Orman Bakanlığı ve STK’larla (TARMAKBİR) birlikte hazırlanan çalışmalarda yer alan bilgilere göre Türkiye’nin 2000 – 2017 yılları arasındaki dünya genelindeki durumuna hep birlikte göz atalım.

 

Traktör ihracatında 12., ekipmanda 24. sırada  

Dünyadaki toplam traktör ihracatı 2016 yılı itibariyle 16,6 milyar dolar olarak gerçekleşirken, dünya ekipman ihracatı ise 34,1 milyar dolar olarak gerçekleşti. Dünya traktör ihracatının ilk sırasında Almanya (%19) yer alırken, Türkiye (%2) ise 12. sırada yer aldı. Dünya ekipman ihracatının ilk sırasında Almanya (%17) yer alırken, Türkiye (%0,8) ise 24. sırada yer aldı.

Traktör ithalatında 10., ekipmanda 31. sırada

Dünya traktör ve ekipman ithalatında; 2016 yılı itibariyle dünya traktör ithalatı 15,5 milyar dolar olarak gerçekleşirken, dünya ekipman ithalatı ise 26,2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Dünya traktör ithalatının ilk sırasında ABD (%19) yer alırken, Türkiye (%3) ise 10. sırada yer aldı. Dünya ekipman ithalatında ise ilk sırada ABD (%14) yer alırken, Türkiye (%1) ise 31. sırada yer aldı.

76 bin traktör, 752 bin ekipman

Türkiye’de 2017 yılında 76 bin 324 adet traktör, 752 bin 125 adet alet-ekipman imal edildi. Türkiye’nin 2016 yılı itibariyle tarım makineleri ihracatı gruplar itibariyle değerlendirildiğinde; traktör yüzde 55 ile ilk sırayı alırken, yüzde 13 ile toprak işleme, ekim, gübreleme ve bitki bakım ekipmanları ikinci, diğer tarım makinaları (tohum ilaçlama, çit budama, yem hazırlama, ormancılık, kümes ve arıcılık makineleri) yüzde 12’lik pay ile üçüncü sırada yerini aldı.

İhracatta ilk sıra traktörün

Tarım makineleri ithalatı gruplar itibariyle dikkate alındığında; ihracatta olduğu gibi benzer bir oranla yüzde 56,5 ile traktör ilk sırayı alırken, yüzde 25,6 ile hasat, harman, biçme, balya ve sınıflandırma ekipmanları ikinci sırada ve yüzde 4,2 ile de sulama- ilaçlama aksam-parça ekipmanları üçüncü sırada yer alıyor. Türkiye’de 2017 yılında 322 milyon dolarlık 14 bin 993 adet traktör ihraç ederken, 348 milyon dolarlık 27 bin 410 adet traktör ithal etti.

İhracatta ABD, ithalatta İtalya

Türkiye’nin 2017 yılındaki traktör ihracatında yüzde 46’lık pay ile ABD ilk sırada yer alırken, ABD’yi yüzde 17 ile İtalya, yüzde 3 ile sırasıyla Ukrayna ve Güney Afrika izledi. İthalatta ilk sırayı yüzde 33 payla İtalya almakta, İtalya’yı yüzde 20 payla Hindistan ve yüzde 18’lik payla Fransa takip ediyor. 2017 yılında ekipman ihracatı 297 milyon dolar ithalat ise 248 milyon dolar olarak gerçekleşti. İhracatta Azerbaycan, Irak ve İran, ithalatta ise Polonya, İtalya ve Almanya önde gelen ülkeler arasında yer aldı.

 

Sektörde 1.115 adet firma yer alıyor

Tarım ve Orman Bakanlığı 2016 verilerine göre sektörde küçük, orta ve büyük ölçekli 1.115 adet firma bulunuyor. Firma sayısı oldukça fazla görülmesine rağmen kayda değer bir kısmının birkaç kişi çalıştıran torna/kaynak atölyesi niteliğinde olan son derece küçük işletmeler olduğu tahmin ediliyor. Firmaların 120 adedi sulama sektöründe, 30 adedi traktör sektöründe faaliyet gösteriyor. Türkiye’de imalat sanayi hem traktör hem de alet-ekipman bazında son yıllarda büyük bir gelişim gösterdi. Türkiye’de 2017 yılında 76 bin 324 adet traktör, 752 bin 125 adet alet-ekipman imal edildi. Traktör imalat sektöründe 2000-2017 döneminde yüzde 111’lik bir büyüme gerçekleşirken, alet-ekipman imalatında ise aynı dönemde yüzde 103’lük bir büyüme gerçekleşti. Türkiye’nin traktör imalatı kendine yeterlilik açısından ele alındığında, 2016 yılı için yeterlilik derecesinin yüzde 103 olduğu belirlendi.

Türkiye traktör parkı

Dünya traktör pazarı açısından da Türkiye oldukça önemli bir konumda ve dünyanın en büyük pazarlarından birisi. Türkiye’de 2016 yılında 70.178 adet traktör satıldı. Türkiye traktör pazarında 2000-2016 döneminde yüzde 139’luk bir büyüme gerçekleşti. Türkiye traktör parkı verilerine göre 2017 yılı itibariyle toplamda 1 milyon 838 bin 222 adet traktör mevcut olup, 1 milyon 306 bin 736 adet traktör tarımda kullanılıyor. Türkiye’deki tarımsal işletme sayısının fazla olması, traktörlerin işletmelerin diğer günlük işlerinde de kullanılması alışkanlıkları ve sosyo-ekonomik nedenlerden dolayı traktöre olan talep oldukça fazla. Diğer yandan, sadece tarımda kullanılan yaklaşık 1 milyon adet traktörün yarısı 25 yaşın üstünde olup, ekonomik çalışma ömürlerini doldurdu. Dolayısıyla yeni traktöre olan ihtiyaç da oldukça fazla. Diğer tarım araçlarında da benzer durum söz konusu.  Türkiye’de, tarımsal işletmelerde işletme büyüklüklerine göre traktör seçiminde hatalar yapılabiliyor.

Ortalama traktör ömürleri

Tarımda gelişmiş ülkelerdeki traktörler yılda ortalama 1000 saat çalıştırılmakta ve mekanik ömürleri de yaklaşık 10-12 yıl öngörülüyor. Türkiye’de ise elverişsiz işletme yapısının bir sonucu olarak yıllık kullanım 500-600 saat ile sınırlı kaldığından, traktör ömrünün 20-24 yıla çıktığı öngörülüyor. Buna göre, Türkiye koşullarındaki traktör ömrü için muhtemel en uzun süre olan 24 yıl olsa bile, mevcut traktör parkının yüzde 46’sının mekanik ömrünü tamamlamış traktörlerden oluştuğu anlaşılıyor. Türkiye’deki mevcut traktörlerin yaklaşık yüzde 51’inin 40 yaş üstü olduğu biliniyor. Bu traktörler ne kadar bakımlı olurlarsa olsunlar verimli kullanılmaları pek olası olmamakla birlikte, bakım onarım maliyetleri, aşırı yakıt tüketimleri, sık sık arıza sebebiyle iş kayıpları, kaza yapma ve can güvenliği riskleri gibi problemlere neden oluyor.

Tablo 1- Traktör ve Alet-Ekipman İmalatı (Adet)

Yıllar        Traktör     Ekipman

2000        36.102     370.253

2005        44.695     447.010

2010        41.025     587.885

2011        64.976     717.240

2012        55.444     772.070

2013        58.113     766.541

2014        67.052     737.752

2015        70.409     696.564

2016        72.157     777.972

2017        76.324     752.125

 

Tablo 2- Ülkeler İtibariyle Türkiye’nin Traktör İhracatı (Bin ABD Doları)

Yıllar          ABD           İtalya    Ukrayna     Güney Afrika      Irak        Diğer

2000          7.711              4             12              170              -         15.915

2005          47.176      1.076             -             3.145          719        71.822

2010          64.737      13.183          13            5.133        17.706     94.656

2011          38.050      13.625            0            13.272      27.680    126.145

2012          92.480      28.763          74            9.561        27.837    166.134

2013          68.699      67.786        3.352         18.275      11.807    170.760

2014          170.723    77.378        1.620         8.888        19.085    156.547

2015          178.834    57.695        2.245         6.764        10.671    117.072

2016          167.092    49.516        9.938         9.399        9.708      93.048

2017          147.899    55.095      10.057         8.620        3.896      96.353

 

Tablo 3- Ülkeler İtibariyle Türkiye’nin Ekipman İhracatı (Bin ABD Doları)

Yıllar       Azerbaycan       Irak          İran          Cezayir        İtalya            Diğer

2000         128                   -             -               124            165             14.498

2005         4.800             1.525        2.041         812            2.587          53.545

2010         7.115             12.639      13.793       2.920         8.178          104.996

2011         14.850           15.449      11.470       5.026         13.093        128.414

2012         19.353           26.405      8.870         8.841         13.123        150.997

2013         24.708           26.782      8.850         11.262       15.778        169.050

2014         26.532           29.521      16.303       22.704       15.699        181.418

2015         18.640           19.170      14.693       19.424       11.915        193.444

2016         22.580           18.906      15.173       15.889       14.330        180.905

2017         46.641           20.780      15.494       8.337         7.976          197.373

 

Tablo 4- Yirmibeş Yaş Altı ve Üstü Traktörlerin Dağılımı (2016)

Yaş             Adet            Oran (%)

40+           416.122      50,9

35-39        120.588      14,8

30-34        159.586      19,6

25-29        120.251      14,7

  1-24        941.756      54

Toplam      1.758.303    100

Yorumlar

Yorum yazabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Giriş Yap

İLGİLİ HABERLER